Limited Şirkette Pay Devri Nasıl Yapılır? Şartlar ve Onay

Limited şirkette pay devri, Türk Ticaret Kanunu'nun 595. maddesine göre yazılı bir devir sözleşmesi yapılması, tarafların imzalarının noterce onaylanması ve ortaklar genel kurulunun onay kararı alınması ile geçerli olur. Şirket sözleşmesinde aksi yazmıyorsa genel kurul, sebep göstermeden onayı reddedebilir. Devir sonrasında şirket müdürleri değişikliği ticaret siciline tescil ettirir ve pay defterine işler.

Limited şirkette pay devri neden anonim şirketten farklıdır?

Limited şirket, ortaklar arasındaki kişisel güvene daha fazla dayanan bir şirket türüdür. Bu nedenle esas sermaye payları anonim şirket payları gibi serbestçe dolaşmaz; devir için kanun hem şekil şartı hem de şirket organının onayını arar. Kanun metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu).

Pay devri nasıl yapılır? Adım adım süreç

1. Şirket sözleşmesi incelenir. Sözleşmede devrin yasaklanıp yasaklanmadığı, onay için özel nisap aranıp aranmadığı, önalım (ilk alım), geri alım ve alım hakları veya ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri bulunup bulunmadığı kontrol edilir.
2. Devir sözleşmesi yazılır. Sözleşmede devredilen payın sayısı, itibari değeri, bedeli ve varsa ek ödeme, yan edim, rekabet yasağı ve sözleşme cezası koşulları belirtilir. Kanun, ağırlaştırılmış yan yükümlülüklerin devir sözleşmesinde de yer almasını ister (m. 595/1).
3. İmzalar noterce onaylanır. Taraflar noterde imzalarını onaylatır. Bu şart hem devrin kendisi hem de devir borcunu doğuran işlemler için geçerlidir.
4. Genel kurul onayı alınır. Devralan veya devreden, şirkete başvurarak onay ister. Şirket sözleşmesinde başka bir düzenleme yoksa genel kurul kararları, toplantıda temsil edilen oyların salt çoğunluğuyla alınır (m. 620/1).
5. Tescil ve pay defteri. Müdürler ticaret siciline başvurur (m. 598/1); şirketin tuttuğu pay defterinde ortak değişikliği de işlenir (m. 594).

Genel kurul onayı olmadan devir geçerli olur mu?

Hayır. Kanuna göre şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse devir ancak genel kurulun onayıyla geçerli olur (m. 595/2). Onay kararı alınmadan yalnızca noterde imzalanan sözleşme, şirkete karşı ortaklık sıfatını doğurmaz. Genel kurul, sözleşmede başka bir hüküm yoksa onayı gerekçe göstermeden reddedebilir (m. 595/3). Şirket sözleşmesiyle devir tamamen yasaklanabilir (m. 595/4).

Ek ödeme veya yan edim yükümlülüğü bulunan şirketlerde, devralanın ödeme gücü şüpheliyse ve istenen teminat verilmezse genel kurul, sözleşmede hüküm olmasa bile onayı reddedebilir (m. 595/6).

Genel kurul ne kadar sürede karar vermelidir?

Başvurudan itibaren üç ay içinde genel kurul devri reddetmezse onay vermiş sayılır (m. 595/7). Bu nedenle başvurunun tarihinin ispatlanabilir olması önemlidir; uygulamada başvuru genellikle noter aracılığıyla veya iadeli taahhütlü posta ile yapılır.

Devir yasaklanmış veya onay reddedilmişse ortak ne yapabilir?

Şirket sözleşmesi devri yasaklamışsa veya genel kurul onay vermeyi reddetmişse ortağın haklı sebeple şirketten çıkma hakkı saklıdır (m. 595/5). Haklı sebeplerin varlığında her ortak, şirketten çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir; mahkeme dava süresince ortağın bazı hak ve borçlarının dondurulması gibi önlemlere karar verebilir (m. 638/2). Çıkan ortak, esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteyebilir (m. 641/1). Genel kurul kararlarının iptali yollarına ilişkin genel bilgi için genel kurul ve yönetim kurulu kararlarının iptali yazımıza bakılabilir.

Pay devri ne zaman şirketin onayı olmadan geçer?

Esas sermaye payı miras, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya icra yoluyla geçiyorsa tüm hak ve borçlar genel kurulun onayına gerek olmaksızın payı kazanan kişiye geçer (m. 596/1). Ancak şirket, kazanımı öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde payın geçtiği kişiyi onaylamayı reddedebilir. Bunun için payı, gerçek değeri üzerinden kendisi, bir ortak veya gösterdiği üçüncü kişi hesabına devralmayı teklif etmesi şarttır (m. 596/2). Üç ay içinde açık ve yazılı ret olmazsa onay verilmiş sayılır (m. 596/4). Mirasçılara ilişkin genel bilgi için eşlerin miras payları ve mal rejimi yazısı da incelenebilir.

Gerçek değer nasıl belirlenir?

Kanunda veya şirket sözleşmesinde pay bedeli olarak gerçek değer öngörülmüşse ve taraflar anlaşamazsa, taraflardan birinin istemi üzerine şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi değeri belirler; mahkemenin kararı kesindir (m. 597).

Tescil nasıl yapılır ve neden önemlidir?

Pay geçişlerinin tescili için şirket müdürleri ticaret siciline başvurur. Başvuru otuz gün içinde yapılmazsa ayrılan ortak, adının bu paylarla ilgili olarak silinmesi için ticaret siciline başvurabilir; sicil müdürü bunun üzerine şirkete, payı edinenin adını bildirmesi için süre verir (m. 598/2). Sicil kaydına güvenen iyiniyetli kişinin güveni korunur (m. 598/3). Tescil işlemleri için genellikle noter onaylı devir sözleşmesi ve genel kurul kararı sicil müdürlüğüne sunulur; ayrıntılı belge listesi sicil müdürlüğünden teyit edilmelidir.

Karar nisabı: devrin sınırlandırılması için hangi çoğunluk gerekir?

Esas sermaye paylarının devrinin sınırlandırılması, yasaklanması veya kolaylaştırılması, ağırlaştırılmış nisaba tabi önemli kararlardandır. Bu karar, temsil edilen oyların en az üçte ikisi ve oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğunun bir arada bulunmasıyla alınabilir (m. 621/1-c). Tek tek devirlere onay verilmesi ise sözleşmede başka nisap yoksa salt çoğunlukla karara bağlanır.

Yabancı gerçek veya tüzel kişiye pay devri yapılabilir mi?

Limited şirket paylarının yabancı bir kişiye devri bakımından TTK'daki şekil ve onay şartları aynen uygulanır. Yabancı ortaklı şirketlerin kuruluşuna ilişkin bilgi için yabancıların Türkiye'de şirket kurması yazısına bakılabilir. Sektöre özgü izin veya bildirim yükümlülükleri bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılmalıdır.

Devir sözleşmesinde nelere dikkat edilmelidir?

Devir sözleşmesinde payın sayısı, itibari değeri ve bedeli açıkça yazılmalıdır. Şirket sözleşmesinde ek ödeme, yan edim, rekabet yasağı, önalım, geri alım veya alım hakları varsa bunların devir sözleşmesinde de belirtilmesi gerekir (m. 595/1). Bu hususların eksik bırakılması, devralanın hangi yükümlülüklerle ortak olduğu konusunda sonradan uyuşmazlık doğurabilir. Taraflar ayrıca devir bedelinin ödeme zamanını ve genel kurul onayı alınamaması hâlinde sözleşmenin akıbetini düzenleyebilir; bu tür şartlar genel hükümlere ve sözleşme özgürlüğüne tabidir.

Payın birden fazla kişiye ait olması veya intifa-rehin kurulması durumunda ne olur?

Bir esas sermaye payı birden fazla kişiye aitse paydaşlar, şirket sözleşmesindeki ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerinden şirkete karşı müteselsilen sorumludur ve haklarını ancak ortak bir temsilci aracılığıyla kullanabilir (m. 599). Pay üzerinde intifa hakkı kurulmasına devir hükümleri uygulanır (m. 600/1). Şirket sözleşmesiyle pay üzerinde rehin hakkı kurulması da genel kurul onayına bağlanabilir; bu hâlde genel kurul, ancak haklı sebeplerin varlığında onaydan kaçınabilir (m. 600/2). Bu nedenle payı teminat olarak göstermeden önce şirket sözleşmesi mutlaka kontrol edilmelidir.

Devir bedeli ve sermaye payının geri verilmesi yasağı

Kanun, esas sermayenin azaltılması hâli hariç, ortaklara esas sermaye payı bedelinin geri verilemeyeceğini ve ortakların bu borçtan ibra edilemeyeceğini düzenler (m. 601). Pay devrinde ödenen bedel, devralan ile devreden arasındaki bir alım-satım bedelidir; şirketin sermayesinden yapılan bir iade değildir. Şirketin kendi paylarını edinmesi ise ayrıca sınırlandırılmıştır (m. 612).

Sık Sorulan Sorular

Limited şirkette pay devri için noter şart mı?

Evet. Devir sözleşmesi yazılı yapılmalı ve tarafların imzaları noterce onaylanmalıdır (TTK m. 595/1).

Pay devri için diğer ortakların onayı gerekir mi?

Şirket sözleşmesinde aksi yoksa ortaklar genel kurulunun onayı şarttır; genel kurul sebep göstermeden onayı reddedebilir (m. 595/2-3).

Genel kurul cevap vermezse ne olur?

Başvurudan itibaren üç ay içinde ret kararı verilmezse onay verilmiş sayılır (m. 595/7).

Pay devri ticaret siciline ne zaman tescil edilir?

Müdürler devrin tescili için ticaret siciline başvurur; otuz gün içinde başvuru yapılmazsa ayrılan ortak da başvurabilir (m. 598).

Mirasçılar paylarını nasıl devralır?

Miras yoluyla geçişte genel kurul onayı gerekmez; ancak şirket üç ay içinde ret hakkını, gerçek değerden payı devralma teklifiyle birlikte kullanabilir (m. 596).

Devir engellenirse ortak şirketten çıkabilir mi?

Evet. Devir yasaklanmış veya onay reddedilmişse ortağın haklı sebeple şirketten çıkma hakkı saklıdır (m. 595/5, m. 638).