Konut kirasında kiracı, belirli süreli sözleşmeyi süre bitiminden en az 15 gün önce yazılı bildirimle; belirsiz süreli sözleşmeyi ise kira döneminin sonu için 3 ay önceden yazılı bildirimle sona erdirebilir. Bildirim yapılmazsa belirli süreli sözleşme aynı koşullarla bir yıl daha uzar. Süre dolmadan taşınmak, kira borcunu kendiliğinden sona erdirmez.
- Belirli süreli konut kirası: süre bitiminden en az 15 gün önce yazılı bildirim gerekir (TBK m. 347).
- Belirsiz süreli kira: kira dönemi sonu için 3 ay önceden bildirim gerekir (TBK m. 328 ve 329).
- Fesih bildirimi yazılı yapılmalıdır (TBK m. 348).
- Aile konutunda kiracı, eşinin açık rızası olmadan sözleşmeyi feshedemez (TBK m. 349).
- Erken çıkışta kiracının borçları, taşınmazın yeniden kiraya verilebileceği makul süre boyunca devam eder (TBK m. 325).
Belirli süreli konut kirası nasıl sona erer?
Kira sözleşmesinde süre belirlenmişse (örneğin bir yıllık sözleşme), sözleşme bu sürenin sonunda sona erer. Ancak konut ve çatılı işyeri kiralarında Türk Borçlar Kanunu'nun 347. maddesi özel bir düzen getirmiştir: Kiracı, sürenin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmazsa sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Yani sözleşmenin kendiliğinden bitmesi için kiracının bildirim yapması gerekir.
Örneğin sözleşme 1 Mart 2027'de bitiyorsa, kiracının en geç 14 Şubat 2027 tarihinde bildirimin kiraya verene ulaşmasını sağlaması gerekir. Bildirimin süresinde ulaşıp ulaşmadığı tartışma konusu olabileceğinden, bildirimin geç değil erken yapılması önerilir.
Kiraya veren ise belirli süreli sözleşmede yalnızca süre bitti diye sözleşmeyi sona erdiremez. Kiraya verenin fesih imkânları kanunda sınırlıdır: konut ihtiyacı, yeniden inşa gibi sebeplerle dava açması veya on yıllık uzama süresinin sonunda üç ay önceden bildirimle sözleşmeye son vermesi mümkündür (TBK m. 347 ve 350). Kiracının kira bedelini ödememesine dayalı tahliye yolları için kirayı ödemeyen kiracının tahliyesi yazımıza bakılabilir.
Belirsiz süreli kira sözleşmesi nasıl feshedilir?
Sözleşmede başlangıçta herhangi bir süre kararlaştırılmamışsa sözleşme belirsiz süreli sayılır. (Belirli süreli konut kiraları ise süre bitiminde belirsiz süreli hâle gelmez; TBK m. 347 uyarınca birer yıllık sürelerle uzar ve 15 günlük fesih bildirimi kuralı uygulanmaya devam eder.) Belirsiz süreli sözleşmelerde kiracı her zaman fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK m. 347/2); ancak bunu yaparken kanundaki fesih dönemine ve bildirim süresine uyması gerekir.
TBK m. 329'a göre, yerel âdette belirlenen kira döneminin sonu için, böyle bir âdet yoksa altı aylık kira döneminin sonu için, üç aylık fesih bildirim süresine uyularak fesih yapılır. Fesih dönemleri hesaplanırken kira sözleşmesinin başlangıç tarihi esas alınır (TBK m. 328). Bildirim süresine uyulmamışsa bildirim hükümsüz olmaz; bir sonraki fesih dönemi için geçerli sayılır.
Fesih bildirimi nasıl yapılır?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır (TBK m. 348). Sözlü bildirim ya da yalnızca mesajlaşma, ispat bakımından risk taşır. Uygulamada bildirim şu yollarla yapılır:
- Noter aracılığıyla ihtarname gönderilmesi,
- İadeli taahhütlü posta veya tebligat niteliği taşıyan başka bir yazılı yöntem,
- Kiraya verenin imzasıyla teslim aldığını gösteren, tarihli bir yazı.
Bildirimde sözleşmenin tarafları, kiralananın adresi, sözleşme tarihi ve feshin hangi tarih için yapıldığı açıkça belirtilmelidir. Kira sözleşmesine ek olarak tarafların yazılı olarak kararlaştırdığı daha uzun bir bildirim süresi varsa (TBK m. 328/1) bu süreye de uyulmalıdır.
Aile konutunda kiracı tek başına fesih yapabilir mi?
Hayır. Aile konutu olarak kullanılmak üzere kiralanan taşınmazlarda kiracı, eşinin açık rızası olmadıkça kira sözleşmesini feshedemez (TBK m. 349). Rıza alınamıyorsa veya eş haklı sebep olmaksızın rıza vermekten kaçınıyorsa kiracı, hâkimden bu konuda karar vermesini isteyebilir. Kiracı olmayan eş kiraya verene bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı olduysa, fesih bildirimi ve ödeme süreli ihtar hem kiracıya hem eşine ayrı ayrı yapılmak zorundadır. Evlilik birliğinde malların durumu için mal rejimleri yazımızdan da yararlanılabilir.
Süre dolmadan taşınan kiracı kira borcundan kurtulur mu?
Hayır, kural olarak kurtulmaz. TBK m. 325'e göre kiracı, sözleşme süresine veya fesih dönemine uymadan kiralananı geri verirse, sözleşmeden doğan borçları kiralananın benzer koşullarla kiraya verilebileceği makul bir süre boyunca devam eder. Kiracı bu süre dolmadan, kiraya verenin kabul etmesi beklenebilecek, ödeme gücü bulunan ve kira ilişkisini devralmaya hazır yeni bir kiracı bulursa borçları sona erer. Kiraya veren ise kurtulduğu giderleri ve taşınmazı başka biçimde kullanarak elde ettiği ya da kasten elde etmekten kaçındığı yararları kira bedelinden indirmekle yükümlüdür.
"Makul süre"nin kaç ay olduğu kanunda yazmaz; taşınmazın niteliğine, konumuna ve piyasa koşullarına göre mahkemece belirlenir. Bu nedenle sabit bir ay sayısı vermek doğru olmaz.
Önemli sebeple olağanüstü fesih mümkün müdür?
TBK m. 331'e göre taraflardan her biri, kira ilişkisinin devamını kendisi için çekilmez hâle getiren önemli sebepler varsa sözleşmeyi yasal fesih bildirim süresine uyarak her zaman feshedebilir. Hâkim, olayın koşullarını göz önünde tutarak feshin parasal sonuçlarına karar verir. Önemli sebebin ne olduğu somut olaya göre değerlendirilir; kiralananın kullanıma elverişsiz hâle gelmesi gibi durumlar örnek olarak düşünülebilir, ancak her olayda aynı sonuç doğmaz.
Bu kurallar her kira sözleşmesine uygulanır mı?
Konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin özel hükümler, bunlarla birlikte kullanımı kiracıya bırakılan eşya için de uygulanır. Ancak niteliği gereği geçici kullanıma özgülenmiş taşınmazların altı ay ve daha kısa süreyle kiralanmasında bu hükümler uygulanmaz (TBK m. 339). Örneğin kısa süreli tatil amaçlı kiralamalarda 15 gün veya 3 ay kuralları aranmaz; sözleşme koşulları ve genel hükümler belirleyici olur. Kamu kurum ve kuruluşlarının yaptığı kira sözleşmelerine de bu hükümler uygulanır.
Sözleşmede farklı bir bildirim süresi yazıyorsa ne olur?
Kanun, belirsiz süreli sözleşmelerde taraflara daha uzun bir fesih bildirim süresi veya başka bir fesih dönemi kararlaştırma imkânı tanır (TBK m. 328/1). Dolayısıyla belirsiz süreli bir sözleşmede dört aylık bildirim süresi yazılmışsa kiracı bu süreye uymak zorundadır. Buna karşılık belirli süreli konut kiralarında kanundaki 15 günlük süre kiracı lehine emredicidir; sözleşmeye kiracı aleyhine daha uzun bir bildirim süresi (örneğin 2 ay veya 3 ay) yazılmış olsa bile bu şart geçersizdir ve 15 günlük yasal süre uygulanır. Yine de fesih bildirimi göndermeden önce sözleşmenin bildirim, fesih ve cezai şart maddelerinin dikkatle incelenmesi yararlı olur.
Fesih bildiriminden sonra kira ne zamana kadar ödenir?
Kira borcu, sözleşmenin sona erdiği tarihe kadar devam eder. Belirli süreli sözleşmede bu tarih sözleşmede yazılı bitiş günüdür; belirsiz süreli sözleşmede ise bildirimin geçerli olduğu fesih dönemi sonudur. Kiracı bu tarihe kadar kira bedelini ödemeye ve kiralananı sözleşmeye uygun biçimde kullanmaya devam eder. Kiralananı teslim etmek, kiracının asli borçlarındandır; teslimden sonra kalan kira, aidat veya hasar bedeli gibi uyuşmazlıklar için tutanak ve yazışmalar önemli delil olur.
Taşınırken nelere dikkat edilmelidir?
- Fesih bildirimini yazılı yapın ve bir örneğini saklayın.
- Kiralananı teslim ederken anahtar teslimini ve taşınmazın durumunu gösteren tarihli bir tutanak düzenleyin.
- Elektrik, su, doğalgaz ve aidat gibi kullanma giderlerinin kapatılması için abonelikleri kapatın veya devredin.
- Depozitonun iadesi konusunda kira depozitosu yazımızdaki esaslar dikkate alınabilir.
- Yenileme döneminde kira bedeli konusunda kira artış oranı yazımıza bakılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Kiracı kira sözleşmesini süre bitmeden feshedebilir mi?
Belirli süreli sözleşmede kiracının süre dolmadan tek taraflı fesih hakkı genel olarak yoktur; ancak önemli sebep varsa TBK m. 331 uygulanabilir. Sözleşmede ayrı bir erken fesih düzenlemesi de bulunabilir.
Belirli süreli kira sözleşmesinde kaç gün önce bildirim yapılmalıdır?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında süre bitiminden en az 15 gün önce kiraya verene yazılı bildirimde bulunulmalıdır (TBK m. 347).
Belirsiz süreli kirada fesih bildirim süresi nedir?
Kanuna göre üç aylık bildirim süresine uyularak kira dönemi sonu için fesih yapılır (TBK m. 329).
Fesih bildirimi sözlü yapılabilir mi?
Hayır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildirimi yazılı olmalıdır (TBK m. 348). Noter ihtarnamesi ispat bakımından en güvenli yöntemlerden biridir.
Eşim rıza vermezse kira sözleşmesini feshedebilir miyim?
Aile konutunda eşin açık rızası gerekir. Rıza alınamazsa veya eş haklı sebep olmadan kaçınırsa hâkimden karar istenebilir (TBK m. 349).
Erken taşınırsam kalan aylarda kira ödemek zorunda mıyım?
Kural olarak, taşınmazın benzer koşullarla yeniden kiraya verilebileceği makul bir süre için borç devam eder. Uygun bir yeni kiracı bulunursa borç sona erer (TBK m. 325).