Kategori: İcra ve İflas Hukuku

İcra Takiplerinde Takas ve Mahsup Talebi, Şartları ve Hukuki Usulü

İcra takibi sürecinde alacaklı ve borçlu arasında karşılıklı borç ilişkilerinin bulunması halinde takas ve mahsup kuralları gündeme gelmektedir. Hukukumuzda takas ve mahsup kavramları sıklıkla karıştırılmakla birlikte, her ikisi de usul ekonomisi ve tarafların hak kaybına uğramaması açısından son derece kritik hukuki kurumdur.

I. Takas ve Mahsup Kavramlarının Hukuki Ayrımı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında da vurgulandığı üzere takas ile mahsup birbirinden tamamen farklı hukuki niteliklere sahiptir:

  • Mahsup: Tek bir hukuki ilişki çerçevesinde doğan alacaktan, yapılan masrafların, elde edilen ürünlerin veya kısmi ödemelerin düşülmesidir. Mahsupta karşılıklı iki bağımsız alacak yoktur.
  • Takas (TBK m. 139 vd.): Karşılıklı, aynı cins (genellikle para), muaccel (ödenme zamanı gelmiş) ve birbirinden tamamen bağımsız iki ayrı alacağın, taraflardan birinin beyanı ile küçük alacak miktarınca sona erdirilmesidir.

II. İcra Takiplerinde Takas ve Mahsup İddiasının Şartları

Borçlunun icra takibi aşamasında alacaklıya karşı takas ve mahsup iddiasında bulunabilmesi belirli şartların varlığına bağlanmıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 12. Hukuk Dairesi'nin yerleşik kararları uyarınca, icra takibinde takas iddiasının incelenebilmesi için takasa konu alacağın aşağıdaki niteliklerden **en az birine** sahip olması zorunludur:

  • 1) Takasa konu edilen alacağın bir **ilama (mahkeme kararına)** bağlanmış olması,
  • 2) Takasa konu alacak hakkında ayrı bir icra takibinin yapılmış ve bu takibin **kesinleşmiş** olması,
  • 3) Takasa konu alacağın İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 68. maddesinde sayılan **imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış belgelerden** birine dayanması.

III. Takas ve Mahsup Talebinin İleri Sürülme Zamanı

İcra takiplerinde takas ve mahsup talebinde bulunmak için kanunda kesin bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir. Borçlu, alacağın tahsil edilip icra dosyasının kapatılmasına kadar **icra takibinin her aşamasında** takas ve mahsup talebini ileri sürebilir.

IV. Görevli Merci ve Başvuru Usulü

Takas ve mahsup talebi doğrudan **İcra Dairesine** sunulabileceği gibi, **İcra Hukuk Mahkemesine** dava/şikayet yoluyla da taşınabilir. Uygulamada icra daireleri, karşılıklı alacakların likit ve belgeli olup olmadığını inceleme yetkisi sınırlı olduğundan bu talepleri sıklıkla reddetmektedir.

Bu nedenle zaman kaybı yaşanmaması ve icra takibinin durdurulabilmesi adına, takas şartları oluştuğunda doğrudan icra takibinin yürütüldüğü yerdeki **İcra Hukuk Mahkemesine** başvurulması hukuken tavsiye edilmektedir.

Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlı olup somut hukuki durumlara doğrudan çözüm teşkil etmez. Karşılaşacağınız hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışmanız tavsiye edilir.