696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, alt işveren (taşeron) bünyesinde çalışan işçilerin kamu kurum ve kuruluşlarında sürekli işçi kadrolarına geçiş süreci düzenlenmiştir. Sürecin üzerinden zaman geçmiş olmakla birlikte, kadroya geçiş şartları, alınan feragatnamelerin hukuki geçerliliği ve toplu iş sözleşmesi (TİS) uygulamalarından doğan güncel uyuşmazlıklar halen önemini korumaktadır.

Kadroya Geçişin Temel Şartları

Merkezi idarelerde çalışan taşeron işçilerin kadroya geçebilmeleri için mevzuat uyarınca aranan temel şartlar şunlardır:

  • 1) İhalenin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Olması: İşçinin çalıştığı ihale; personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetin en az %70'inin asgari işçilik ve ilgili giderlerden oluştuğu ve yıl boyunca süreklilik arz eden bir hizmet alımı olmalıdır.
  • 2) Devlet Memurları Kanunu'ndaki Genel Şartlar: Türk vatandaşı olmak, kamu haklarından mahrum bulunmamak, anayasal düzene ve devletin güvenliğine karşı suçlardan mahkûm olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak ve arşiv araştırması/güvenlik soruşturmasından olumlu sonuç almak.
  • 3) Emeklilik Durumu: İşçinin emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığına hak kazanmamış olması.
  • 4) Milat Tarihinde Çalışıyor Olmak: İşçinin 4 Aralık 2017 tarihi itibarıyla taşeron firmada fiilen çalışıyor olması (veya bu tarih itibarıyla analık, hastalık izninde ya da askerde bulunması).
  • 5) Feragat ve Sulh Beyanı (Güncel Yargıtay İçtihatları ile Sınırlandırılmıştır): KHK gereği işçilerden, alt işverenlik dönemine ilişkin hak ve alacak talebinde bulunmayacaklarına dair feragat ve sulh beyanı alınmıştır. Ancak güncel Yargıtay kararları uyarınca; alınan bu feragatnameler yalnızca "muvazaa iddialarına ve kadroya geçiş hakkına" ilişkindir. İşçilerin geçmiş döneme ait ödenmemiş fazla mesai, hafta tatili, yıllık izin veya kıdem tazminatı gibi gerçek işçilik alacakları bu matbu feragatnameler ile ortadan kalkmaz ve dava yoluyla talep edilebilir.

İşçilerin Tabi Olduğu Toplu İş Sözleşmesi (TİS) Süreci

Kadroya geçişin ilk yıllarında, işçilerin mali ve sosyal hakları Yüksek Hakem Kurulu (YHK) tarafından karara bağlanan sözleşmelerle sınırlandırılmıştı. Ancak bu geçiş dönemi 31 Ekim 2020 tarihi itibarıyla sona ermiştir.

Güncel mevzuat ve uygulama kapsamında; kadroya geçirilen işçiler, idarenin asıl işkolunda tescil edilmekte ve kamu işçileri için bağıtlanan Kamu Çerçeve Protokolleri (KÇP) ile idarenin taraf olduğu asıl toplu iş sözleşmelerinden tam ve eksiksiz olarak yararlanmaktadır. Farklı işkolunda tescil edilme ve YHK sınırlarına tabi olma durumu günümüz itibarıyla ortadan kalkmıştır.

Kadroya Geçirilmeyen İşçilerin Durumu

KHK kapsamında olup da şartları taşımadığı (örneğin %70 maliyet kuralına takılanlar) gerekçesiyle kadroya alınmayan işçilerin çalıştıkları ihaleler geçiş tarihi itibarıyla sonlandırılmıştır. Bu süreçte iş sözleşmeleri feshedilen işçiler, taşeron şirketten ve asıl işveren konumundaki idareden geçmiş çalışma sürelerine ilişkin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve ödenmemiş diğer işçilik alacaklarını talep etme hakkına sahiptir.

Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlı olup somut hukuki durumlara doğrudan çözüm teşkil etmez. Karşılaşacağınız hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışmanız tavsiye edilir.