İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü bedenen ya da ruhsan engelli hâle getiren olaylar iş kazası olarak tanımlanmaktadır. İş kazası sonucunda geçici veya kalıcı olarak çalışma gücünü (iş göremezlik) kaybeden işçi veya vefat halinde yakınları, işverenden ve sorumlulardan maddi ve manevi tazminat talep etme hakkına sahiptir.

I. Hangi Haller İş Kazası Sayılır? (5510 s.K. m. 13)

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca şu durumlar iş kazası kabul edilir:

  • Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen tüm kazalar,
  • İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle (görevli olarak işyeri dışında geçen zamanlar dahil),
  • Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
  • İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş-geliş (servis) sırasında meydana gelen kazalar.

II. İş Kazasının Bildirim Yükümlülüğü

İş kazasının işveren tarafından kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) ise **en geç kazadan sonraki 3 iş günü içinde** bildirilmesi zorunludur. Kazanın işverenin kontrolü dışındaki bir yerde gerçekleşmesi halinde bu süre öğrenme tarihinden itibaren başlar. İşverenin bildirimde bulunmaması halinde yaralanan işçi tarafından da bildirim yapılabilir.

III. Maddi Tazminatın Kapsamı ve Kusur Durumu

İş kazası sonucu oluşan organ kaybı, yaralanma veya beden bütünlüğünün ihlali gibi fiziksel zararların yanı sıra iş kazasının sebep olduğu psikolojik/ruhsal rahatsızlıklar da bedensel zarar kapsamında tazminata konu olur. Tazminat yükümlülüğünün doğması için kazayla oluşan zarar arasında **nedensellik bağı** bulunmalıdır.

İşçinin veya üçüncü bir kişinin kusuru, nedensellik bağını tamamen koparacak nitelikte ağır değilse tazminat hakkını tamamen ortadan kaldırmaz; ancak işçinin kusuru oranında tazminat miktarından indirim yapılır.

IV. Güncel Aktüeryal Maddi Tazminat Hesaplama Esasları

İş kazası maddi tazminatı TBK m. 49 ve m. 54 hükümleri çerçevesinde hesaplanır. Yargıtay’ın yerleşik güncel içtihatları doğrultusunda hesaptaki temel parametreler şunlardır:

  • TRH-2010 Yaşam Tablosu: İşçinin bakiye yaşam süresi tespit edilirken mülga tablolar yerine **TRH-2010 Yaşam Tablosu** kullanılır.
  • Devre Başı İskonto (%1,80): İşçinin bilinen dönem kazançları net ücret üzerinden hesaplanır; bilinmeyen (gelecek) dönem kazançlarında ise Yargıtay tarafından kabul edilen **%1,80 iskonto oranlı Progressive Youth** yöntemi uygulanır.
  • SGK Gelirlerinin Düşülmesi: Meslekte kazanma gücü kaybı %10 ve üzerinde olan işçiye SGK tarafından bağlanan sürekli iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri, işverenin kusuru oranında hesaplanan tazminattan tenkis edilir.

V. Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Dava Şartı Arabuluculuk İstisnası

İş kazasından doğan maddi tazminat davalarında **Görevli Mahkeme İş Mahkemesidir**.

Dava Şartı Arabuluculuk İstisnası: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3/3-a maddesi uyarınca, *iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabulucuya başvuru dava şartı değildir*. Davacı işçi doğrudan İş Mahkemesinde dava açabilir.

Yetkili Mahkeme: Davacının (işçinin) yerleşim yeri, iş kazasının meydana geldiği yer, işin yapıldığı yer veya davalı işverenin yerleşim yeri mahkemesidir.

VI. Zamanaşımı Süreleri

İş kazası nedeniyle açılacak maddi tazminat davaları kural olarak TBK m. 146 uyarınca **10 yıllık zamanaşımına** tabidir. Ancak iş kazası eylemi Türk Ceza Kanunu kapsamında taksirle yaralama veya öldürme suçunu oluşturuyorsa ve ceza kanunundaki zamanaşımı süresi daha uzun ise **uzamış ceza zamanaşımı süresi** uygulanır.

Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlı olup somut hukuki durumlara doğrudan çözüm teşkil etmez. Karşılaşacağınız hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışmanız tavsiye edilir.