Çiftlerin boşanmaya karar vermesi üzerine seçmesi gereken hukuki süreçler bulunmaktadır. Bu süreçler eşlerin boşanmanın mali ve hukuki sonuçlarında uzlaşıp uzlaşamamasına bağlı olarak Türk Medeni Kanunu m. 166 gereğince anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

I. Çekişmeli Boşanma

Çekişmeli boşanma; eşlerden birinin boşanmak istediği ancak diğer tarafın boşanmaya veya fer'i sonuçlarına itiraz ettiği ya da ortak bir uzlaşmanın sağlanamadığı durumlarda açılan dava türüdür. Bu süreçte hâkim; müşterek çocukların velayeti, kişisel ilişki, tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakaları ile maddi ve manevi tazminat talepleri hakkında tarafların delillerini toplayarak karar verir.

+ Çocukların Velayeti

Müşterek çocuk veya çocukların velayetinin kime verileceği değerlendirilirken mahkemelerin temel kriteri Türk hukukunda "Çocuğun Üstün Yararı" ilkesidir. Çocuğun yaşı, eğitim durumu, sosyal ve psikolojik gelişimi göz önünde bulundurulur. Uygulamada kardeşlerin birbirlerinden ayrılmamasına özen gösterilse de, her somut olayın şartları ayrı ayrı incelenir. Velayeti almayan taraf ile çocuklar arasında uygun bir kişisel ilişki tesisi mahkemece kararlaştırılır.

+ Nafaka Türleri

  • Tedbir Nafakası: Dava süresince geçimini sağlayamayacak olan eş ve müşterek çocuklar için hâkim tarafından resen veya talep üzerine hükmedilen geçici nafakadır.
  • Yoksulluk Nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz (koşulları gerçekleştiğinde kaldırılabilen) yoksulluk nafakası talep edebilir. Alan tarafın evlenmesi veya fiilen evliymiş gibi yaşaması ya da gelir elde etmesi hallerinde yoksulluk nafakası sona erer.
  • İştirak Nafakası: Velayeti kendisine verilmeyen tarafın, çocukların bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması için hükmedilen nafakadır. Çocukların ergin (reşit) olmasıyla kendiliğinden sona erer.

+ Maddi ve Manevi Tazminat

Boşanmaya sebebiyet veren olaylarda kusurlu olan taraftan, mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş maddi tazminat; kişilik hakları saldırıya uğrayan eş ise manevi tazminat talep edebilir.

II. Anlaşmalı Boşanma

Eşlerin evlilik birliğinin temelinden sarsılması konusunda anlaştığı ve kanunda öngörülen şartları taşıdığı durumlarda başvurduğu hızlı çözüm yoludur. Velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı gibi tüm hususların yer aldığı bir anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanarak taraflarca imzalanır. Tarafların duruşmada bizzat hazır bulunarak iradelerini serbestçe açıklamaları gerekmektedir.

+ Bir Yıllık Evlilik Şartı (Mutlak Koşul)

Türk Medeni Kanunu gereğince anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması zorunlu bir dava şartıdır. Bir yıllık sürenin dolmadığı hallerde (şiddet, anlaşmazlık vb. her ne sebeple olursa olsun) mahkemenin anlaşmalı boşanma kararı vermesi yasal olarak mümkün değildir; bu durumda çekişmeli boşanma davası açılması gerekir.

III. Yetkili ve Görevli Mahkeme

Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

IV. Yargılama Süreleri

Anlaşmalı boşanma davaları genellikle tek celsede sonuçlanmakta iken, çekişmeli boşanma davaları delillerin toplanması, tanık dinletilmesi ve bilirkişi incelemeleri nedeniyle ortalama 1,5 ila 2 yıl sürebilmektedir.

Yukarıdaki açıklamalar bilgilendirme amaçlı olup somut hukuki durumlara çözüm teşkil etmez. Karşılaşacağınız hukuki sorunlarda bir avukata danışmanız tavsiye edilir.