İş sözleşmesi işveren tarafından haksız veya geçersiz bir nedenle feshedilen işçi, iş güvencesi hükümleri kapsamında işe iade davası açma hakkına sahiptir. Ancak 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile yapılan güncel düzenlemeler neticesinde, doğrudan dava açma usulü değiştirilmiş ve dava şartı olarak zorunlu arabuluculuk getirilmiştir.
Güncel mevzuata göre işçi, fesih bildiriminin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 ay içerisinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Bu süre hak düşürücü süredir. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içerisinde İş Mahkemesinde işe iade davası açılmalıdır.
İşe İade Davası Açmanın Şartları
Bir işçinin iş güvencesinden yararlanarak işe iade talebinde bulunabilmesi için aşağıdaki yasal şartların tamamını taşıması gerekmektedir:
- 1. İş Kanunu veya Basın İş Kanunu Kapsamında Olmak: İşçinin bu kanunlara tabi olarak çalışması şarttır.
- 2. Belirsiz Süreli İş Sözleşmesiyle Çalışmak: Belirli süreli iş sözleşmeleri, sürenin bitimiyle kendiliğinden sona erdiğinden kural olarak işe iade davasına konu edilemez. Ancak belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan mevsimlik işçiler bu haktan yararlanabilir.
- 3. En Az 6 Aylık Kıdeme Sahip Olmak: İşçinin o işverene bağlı olarak en az 6 aydır çalışıyor olması gerekir.
- 4. İşyerinde 30 veya Daha Fazla İşçi Çalışması: İşverenin aynı işkolundaki tüm işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısı en az 30 olmalıdır. Bu sayıya belirli, belirsiz, kısmi veya mevsimlik süreli çalışan tüm işçiler dâhildir.
- 5. İşveren Vekili Statüsünde Olmamak: İşletmenin bütününü yöneten veya işçi işe alma/çıkarma yetkisi bulunan üst düzey işveren vekilleri işe iade davası açamaz.
- 6. Feshin Geçerli Bir Nedene Dayanmaması: İşveren, feshin geçerli veya haklı bir nedene (işçinin yetersizliği, davranışları veya işletmenin gerekleri vb.) dayandığını ispatla yükümlüdür.
İşe İade Davasının Sonuçları ve Yasal Süreç
Şartları taşıyan ve süresinde açılan dava neticesinde mahkeme, feshin geçersizliğine ve işçinin işe iadesine karar verebilir. Kararın kesinleşmesinin ardından yasal süreç şu şekilde işler:
- İşverene Başvuru: İşçi, kesinleşen mahkeme veya tahkim kararının kendisine tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmak zorundadır. Aksi takdirde fesih geçerli sayılır.
- Boşta Geçen Süre Ücreti: Mahkeme kararıyla birlikte, işçinin çalıştırılmadığı süreler için en çok 4 aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer haklarının ödenmesine hükmedilir.
- İşe Başlatmama Tazminatı: İşveren, süresi içinde başvuran işçiyi 1 ay içinde işe başlatmakla yükümlüdür. İşçi işe başlatılmazsa, mahkemenin belirlediği en az 4, en çok 8 aylık ücret tutarındaki işe başlatmama tazminatı işçiye ödenmek zorundadır. Bu durumda iş sözleşmesi, işçinin işe başlatılmadığı 1 aylık sürenin sonunda feshedilmiş sayılır ve kıdem/ihbar tazminatları bu yeni fesih tarihine göre güncellenerek ödenir.
Dava Sürecinde Başka İşte Çalışma: Yargıtay içtihatları doğrultusunda, işçinin işe iade dava süreci devam ederken geçimini sağlamak amacıyla başka bir işte çalışması, işe iade davası açmasına veya davanın kabulüne engel teşkil etmemektedir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlı olup somut hukuki durumlara doğrudan çözüm teşkil etmez. Karşılaşacağınız hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışmanız tavsiye edilir.