Ticari hayatta ve borç ilişkilerinde sıklıkla başvurulan teminat senedi; taraflar arasında akdedilen bir sözleşmede yüklenicinin veya borçlunun taahhüt ettiği edimlerini (mal veya hizmet teslimi vb.) eksiksiz yerine getireceğinin güvencesi olarak verilen, edimin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi halinde alacaklının zararlarını karşılamayı hedefleyen özel nitelikli senet türüdür.

I. Senedin Teminat Senedi Sayılabilmesinin Hukuki Şartları

Türk Ticaret Kanunu (TTK) uyarınca kural olarak bono, mücerret (soyut) bir borç ikrarıdır. Bir senedin sırf üzerinde "Teminat Senedidir" ibaresinin yazması, o senedi tek başına teminat senedi yapmaya yetmez. Senedin kambiyo senedi vasfını kaybederek teminat senedi olarak kabul edilebilmesi için şu şartlar aranır:

  • Senedin Üzerinde Açıklama Bulunması: Senet metninde, senedin hangi hukuki ilişkinin veya hangi tarihli sözleşmenin teminatı olarak verildiğinin açıkça yazılması gerekir (Örn: *"İşbu bono ... tarihli sözleşmenin uygulanmasının teminatıdır"*).
  • Neyin Teminatı Olduğunun Belirsiz Olmaması: Üzerinde sadece kayıtsız şartsız "Teminat içindir" yazan ancak neyin teminatı olduğu açıkça anlaşılmayan senetler, hukuken geçerli birer borç senedi (kambiyo senedi) sayılmaya devam eder.

II. Senette Açık İbare Yoksa Teminat İddiası Nasıl İspat Edilir?

Senedin üzerinde açık bir teminat kaydı bulunmadığı durumlarda, senedin teminat amacıyla verildiğini ispat yükü borçluya aittir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 200 uyarınca senede karşı teminat iddiası tanıkla (şahit dinletilerek) ispatlanamaz.

Borçlunun teminat iddiasını ispatlayabilmesi için tarafların imzasını taşıyan yazılı bir sözleşme veya protokole dayanması zorunludur. Yazılı belgede;

  • Senedin teminat olarak verildiğinin açıkça belirtilmesi,
  • Senedin keşide (düzenleme) tarihi, vadesi ve miktarının (bedelinin) takibe konu senetle birebir aynı ve ayırt edilebilir olması gerekmektedir.

III. Teminat Senedi İcra Takibine Konu Edilebilir mi?

Teminat senetleri, kayıtsız şartsız bir para borcunu içermeyip bir sözleşmenin ifasına bağlı olduğundan, alacaklı tarafından doğrudan kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip konusu yapılamaz.

Alacaklının teminat senedine dayanarak kambiyo takibi başlatması halinde borçlu, İcra Hukuk Mahkemesinde takibe itiraz edebilir (İİK m. 169/a). Mahkemece senedin teminat senedi olduğu tespit edildiğinde; alacağın varlığı, miktarı ve tahsilinin gerekip gerekmediği adli yargılamayı gerektireceğinden takibin iptaline veya itirazın kaldırılması talebinin reddine karar verilir. Alacaklı haklarını ancak genel mahkemelerde (Asliye Ticaret / Asliye Hukuk) açacağı alacak davası ile talep edebilir.

Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlı olup somut hukuki durumlara doğrudan çözüm teşkil etmez. Karşılaşacağınız hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışmanız tavsiye edilir.