Kefalet sözleşmesi; alacaklı ile üçüncü bir kişi (kefil) arasında yapılan, borçlunun borcunu ödememesi halinde kefilin bu borçtan şahsen sorumlu olmayı üstlendiği güvence sözleşmesidir. İcra takibi aşamasında borçlunun borcuna icra dairesinde tutanakla kefil olunması ise icra kefaleti olarak adlandırılır.

İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 38. maddesi uyarınca icra tutanağına geçirilen icra kefaletleri mahkeme ilamı niteliğindedir ve müteselsil kefalet hükmündedir. Ancak icra kefaletinin geçerli bir ilam niteliği kazanabilmesi için 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda (TBK) öngörülen katı şekil şartlarına uyulması zorunludur.

I. İcra Kefaletinde Emredici Şekil Şartları (TBK m. 583)

6098 sayılı TBK m. 583/1 uyarınca, icra kefaletinin hukuken geçerli kabul edilebilmesi için şu şartların varlığı aranır:

  • Sorumlu Olunan Azami Miktar: Kefilin sorumlu olacağı azami tutar net ve rakamsal olarak belirtilmelidir. "Tüm borçlar ve fer'iler" gibi genel ifadeler geçerli değildir.
  • Kefalet Tarihi: Kefalet işleminin yapıldığı tarih açıkça yazılmalıdır.
  • El Yazısı Şartı: Kefilin sorumlu olduğu azami miktarı, kefalet tarihini ve "müteselsil kefil" sıfatıyla yükümlülük altına girdiğini icra tutanağına **kendi el yazısı ile yazarak imzalaması** şarttır. İcra memurunun yazıp kefile sadece imza attırdığı tutanaklar hukuken geçersizdir.

II. Eş Rızası Zorunluluğu (TBK m. 584)

TBK m. 584/1 uyarınca; mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı olmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça, evli kişilerin kefil olabilmesi **diğer eşin yazılı rızasına** bağlıdır. Bu rızanın en geç kefalet sözleşmesinin kurulduğu anda verilmiş olması gerekir.

Eşin yazılı rızası alınmadan yapılan icra kefaletleri ve bu kefalete dayanılarak verilen ödeme taahhütleri **baştan itibaren geçersizdir**. (Ticari işletme sahipleri veya şirket ortaklarının ticari faaliyetleriyle ilgili verecekleri kefaletler bu kuralın kanuni istisnasıdır.)

III. Asıl Borçlu Hakkındaki Takibin Kesinleşmesi Şartı

Yargıtay içtihatları doğrultusunda; usulüne uygun bir icra kefaleti bulunsa dahi, dosyanın asıl borçlusu hakkındaki icra takibi kesinleşmeden icra kefiline icra emri çıkarılamaz ve icra takibi yürütülemez.

IV. Taahhüdü İhlal (Tazyik Hapsi) Şikâyetlerinde Yargıtay Uygulaması

İcra kefilinin icra dairesinde verdiği ödeme taahhüdünü ihlal etmesi nedeniyle İİK m. 340 kapsamında açılan tazyik hapsi davalarında, Yargıtay 12. ve mülga 19. Ceza Daireleri kanun yararına bozma kararlarında şu esasları uygulamaktadır:

  • İcra kefalet tutanağında kefilin azami miktarı, tarihi ve müteselsil sıfatını **kendi el yazısıyla yazmadığı**,
  • Evli olan icra kefilinin **eşinin yazılı rızasının alınmadığı**,
  • Asıl borçlu hakkındaki takibin henüz kesinleşmediği,

hallerde icra kefaleti ve buna bağlı ödeme taahhüdü hukuken geçersiz sayılmaktadır. Bu durumlarda borçlunun/kefilin üzerine atılı suçun unsurları oluşmadığından verilen tazyik hapsi cezaları Yargıtay tarafından kaldırılmaktadır.

Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlı olup somut hukuki durumlara doğrudan çözüm teşkil etmez. Karşılaşacağınız hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışmanız tavsiye edilir.